جنبش ورزش برای همه در سطح جهان : از بینش تا واقعیت

در آغاز قرن جدید نگاهی به 100 سال پیش خواهیم داشت كه در آن ورزش به عنوان یك پدیده كاملاً فرهنگی رشد كرد . از آن زمان تا كنون ،ورزش بسیار گسترش یافته و نسلهای ما و آینده را بصورتی فعال درگیر نموده است .ورزش باعث بوجود آمدن قهرمانان شده ،انگیزه قوی برای انواع مسافرتها بوده ،مشاغل بسیاری را پدید آورده و موجبات سرگرمیهای فراوانی شده است .
و ما به این شكل عادت كرده ایم . ورزش بخشی از زندگی روزمره ماست و بر چگونگی امور زندگی ما تاثیر می گذارد اینكه پولهایمان را چطور خرج كنیم ،از وقتمان استفاده كنیم، از پیروزیهای عمومی لذت برده و شكستها را تحمل نمائیم . ورزش مدرن یكی از پیام آوران جهانی شدن است . ورزش مدرن یكی از اولین اشكال فرهنگ بوده كه اصول ،قوانین ،شرایط و..... را در سراسر دنیا بهمراه داشته است .
حدود نیم قرن پیش ،موج جدیدی در رشد و توسعه ورزش مدرن آغاز شد . از نیمه دوم تا قرن بیستم ،ورزش رشد چشمگیری داشت و در سطح جهانی گسترش یافت و به تمامی زبانهای اصلی دنیا ترجمه شد و آن مفهوم " ورزش برای همه" بود .

بینش ورزش برای همه
سه كلمه ورزش برای همه بیانگر شرایطی ایده آل در آینده است : این عبارت بیان می دارد كه وضعیت فعلی ورزش بنظر كافی نمی رسد . بینشی كه نشانه ای از امید است نه واقعیت . اما بینشی كه می تواند ارتقاء یابد و چنانچه با امید و عملكرد مردم تغذیه شود به واقعیت خواهد رسید . اگر حقیقت وجود انسان از یك سو و قدرت تقاضاهای اجتماعی از سوی دیگر با هم یكی شوند ،در این صورت این بینش فرصتی خواهد داشت تا به بخشی از واقعیتهای خود دست یابد . در مورد ورزش ،رشد مشاركت تمامی اقشار مردم در هر شرایطی و با هر گونه فعالیتی تحت عنوان ورزش برای همه در نظر گرفته شده است .

با نام ورزش برای همه، برنامه هایی گسترش و ارتقاء یافت كه هر فردی بوسیله این برنامه ها به ورزش دسترسی دارد بدون آن كه بخواهد در مسابقات و رقابتهای ورزشی شركت كند: از جوان گرفته تا پیر بر اساس مفهوم مراحل زندگی و تحت هر شرایط اقتصادی افراد می توانند در ورزشهای مختلف حضور یابند . و بدین ترتیب ورزش در سراسر دنیا وارد بعد جدیدی از مشاركت شد .بیش از یك میلیارد نفر امروزه در ورزش حضور دارند . ورزش برای همه ، كه بدون پرستیژ خاصی تنها بصورت یك ایده مطرح شده بود . پیشرفت قابل توجهی كرد و با عنوان " حق شهروندی" برای اولین بار در شورای اروپا سال 1966 مطرح شد . امروزه ، ورزش تنها برای " همه" نیست بلكه برای بیش از هر چیزی است .
طی دهه های گذشته ما در تلاشهایی كه برای رسیدن به اهدافمان انجام داده ایم ، به موفقیتهای زیادی رسیده ایم . در نتیجه، دومین موج در جهانی شدن ورزش به " ورزش برای همه" یك اهمیت فوق العاده در توسعه اقتصادی، اجتماعی ، فرهنگی ، سلامتی و سیاسی امروز داده است .

امروزه " معنا و مفهوم " ورزش برای همه " چیست ؟
از نقطه نظر تافیسا _ (انجمن بین المللی ورزش برای همه) ؛ IOC (كمیته بین المللی المپیك )، WHO (سازمان بهداشت جهانی ) و دیگر تشكیلات،ورزش برای همه را می توان یك تعریف اصولی از فعالیت بدنی دانست كه برای هر فردی قابل دسترس می باشد ." ورزش برای همه" به عنوان فرآیند تغییر اجتماعی در نظر گرفته شود كه می توان آن را در مقیاسی بزرگتر برنامه ریزی و اجرا نمود . جنبش ورزش برای همه یك تغییر مسیر هدفمند از سیستم ورزشهای سنتی است بگونه ای كه برخی سنن را تغییر داده و آنها را با دسترسی بیشتر تمرینات و ورزش برای هر كس ارتقاء می بخشد . بنابر این ، ورزش برای همه به عنوان بازخوردی جدید به حق بشری و لزوماً تمرین و بازی درك می شود .
اكنون این سوال مطرح است كه آیا ورزش برای همه طبق آنچه اكنون وجود دارد ،ادامه دار است؟ آیا ورزش برای همه به همان شكل و ابعادی كه ما بدان عادت كرده ایم در میان ما باقی خواهد ماند ؟ از هم اكنون تا 20 سال بعد ،آیا ورزش همان " چهره ای " را كه گردش ایام داشته ،خواهد داشت ؟
واقعیت :
ویژگیهای خاص جنبش جهانی ورزش برای همه در حال حاضر چیست؟ در اینجا 7 عبارت كلیدی مهم را مطرح می كنیم كه نه تنها موفقیت این جنبش را منعكس می سازد بلكه وضعیت فعلی جنبش جهانی ورزش برای همه را نیز مستند سازی می نماید . این عبارت كلیدی از ابتدا تا به امروز تجربیات عملیاتی را نشان می دهند و نیز بیانگر چالشهای ویژه ای هستند كه در پیش رو داریم .

عبارت كلیدی اول " رشد " است .
جنبش ورزش برای همه همواره در حال رشد است و این رشد تنها در تعداد شركت كنندگان خلاصه نمی شود بلكه افزایش در تعداد و تنوع سازمانها و تشكیلات ملی ورزش برای همه است .

عبارت كلیدی دوم: برنامه ها هستند .
اكثر كشورها به دنبال این هستند كه برنامه های عملیاتی ورزش برای همه به چه صورتی است و نیز رویدادهایی كه بتوان آنها را به آسانی برای عموم مردم اجرا كرد چگونه است . بنظر می رسد بدلیل كمبود تجربه و رقابت جهت توسعه برنامه های ارتقاء ملی دست اندركاران در حال پیگیری برای یافتن هر گونه برنامه ای هستند تا آن را در كشور خود اجرا كنند . دو روز المپیك IOC مثال خوبی است از چگونگی این درخواست ها.
برای موفقیت هر چه بیشتر این برنامه ها، لازم است طبق استانداردهای جهانی با در نظر گرفتن شرایط هر منطقه تاكید زیادی روی آنها شود و اینكه با هزینه پائین و بر اساس نیاز عموم جامعه برنامه های همگانی اجرا شوند و در سطح ملی حداكثر انعطاف باید در نظر گرفته شود .
طبق یافته های ما، اقدامات زیر در توسعه برنامه های ملی ورزش برای همه موثر است:
- كشف مجدد بازیها و ورزشهای سنتی
- استفاده از فضاهای باز و عمومی
- برگشت به ساده بودن
- تمركز بر گروههای هدف جدید
توسعه بیشتر این برنامه ها و رویدادها زمانی است كه بصورت جامع ،هدفمند و در سطح گسترده و جهانی باشند و با هدف استفاده از ورزش برای همه و فعالیت بدنی جهت مبارزه با چاقی بیمار گونه و عدم تحرك در بین مردم دنیا باشد.

عبارت كلیدی سوم :شناخت است .
ورزش برای همه در دهه 60 به عنوان یك مفهوم بدون شهرت یا عمومیت خاصی آغاز شد . در سایه ورزشهای برجسته،ورزش برای همه به آرامی رشد یافت و اكنون در سراسر دنیا به خوبی شناخته شده است .

عبارت كلیدی چهارم ،گسترش ارتباط است .
تصوری جدید و توجه به اهمیت ورزش همگانی كه با مفهوم جدید مزایای شخصی و نیز منافع جامعه ارتباط دارد . ورزش برای همه چیزی بسیار فراتر از گذران اوقات فراغت است . از طریق ورزش برای همه درآمدهای اجتماعی زیاد و مهمی كسب می شود . پیام جدید در این مقوله آن است كه ورزش برای همه نه تنها برای افراد مدیریت شده بلكه برای كلیه مردم جامعه در نظر گرفته شده است .
ورزش برای همه ،مسئولیت جدیدی را در بر دارد و آن ایجاد فرصتهایی است تا جامعه را به لحاظ فرهنگی ،اجتماعی ،یكپارچگی ،سلامتی و اقتصادی شكوفا سازد .آنچه كه ما بدان نیاز داریم گسترش ارتبا ط است و در نتیجه ارائه ورزش همگانی و معرفی مزایای آن برای تك تك افراد جامعه و همچنین كل جامعه ، پرداختن به ورزش در سطح جامعه هنوز بطور كامل نهادینه نشده است و در باشگاههای ورزشی ،سازمانهای ورزشی ، واحدهای مختلف شهری و استانی ،رسانه های ورزشی و یا صنعت كالاهای ورزشی كاربرد دارد و بدان پرداخته می شود.

عبارت كلیدی پنجم ، شبكه سازی و تبادل اطلاعات است .
عامل بزرگ موفقیتها در توسعه بسیار ساده است و آن تبادل و به مشورت گذاشتن اطلاعات و تجربیات دانش و تمرینات خوب در بین تشكیلات و سازمانهای ورزش همگانی است .بویژه در شرایط مالی محدود ، بسیار حائز اهمیت است تا از دوباره كاری در بین این سازمانها جلوگیری شود چرا كه با در اختیار قرار دادن تجربیات و اطلاعات ورزش برای همه ، این تشكیلات از نحوه كار و نتایج حاصله آگاهی یافته و از دوباره كاری خودداری می كنند به عنوان مثال آنچه كه در یك كشور با موفقیت توسعه یافته است برای تمامی گروههای علاقمند اعلام و در اختیار آنان قرار خواهد گرفت . برای همبستگی جدید در ورزش برای همه یك سیستم متحد و یكپارچه نیاز است نه یك سیستم رقابتی.

عبارت كلیدی ششم ،آموزش است.
هدف این بخش تربیت و آموزش دادن مسئولین ورزش برای همه و انتقال دانش و اطلاعات به عموم علاقمندان است .

تا كنون این دوره مدیریت در كشورهای ایران،ماكائو،تانزانیا ،نیجریه ،استرالیا و مالزی برگزار شده و امسال در تركیه و آرژانتین همراه با دوره های پیشرفته برگزار خواهد شد .

عبارت كلیدی هفتم : رویكرد هدفمند می باشد .
به منظور دسترسی نهایی به واژه " همگانی یا همه " (كل جامعه دنیا ) در بسیاری از كشورهای رویكرد هدفمندی در حال توسعه روزافزون است . این برنامه شامل شناسایی و به رسمیت شناختن گروههای بزرگ و مهمی از جمعیت مردم نظیر خانواده ها ،زنان یا مهاجرین و ...است و در این استراتژی با مفهوم مراحل زندگی مانند كودكان –جوانان –بزرگسالان ،میان سالان و افراد مسن و ........... كار را شروع كرده و بیان می داریم كه با فعالیت بدنی برای همه زندگی طولانی مدت را تضمین خواهیم كرد .

نتیجه گیری:
آنچه كاملاً مشهود است این است كه ما می خواهیم با چالشهای موقتی و آتی در زمینه ورزش برای همه رقابت و مقابله كنیم و این سوال مطرح است كه آیا ما كارمان را به خوبی و درستی انجام دادیم ؟ نه هنوز كارمان را انجام ندادیم . دنیای قرن بیست و یكم پشت درهای ماست و با چالشی جدید باید روبرو شویم . ورزش با چالشهای دنیای در حال تغییر روبروست . چالشهایی كه برای مقابله با آنها می بایست تلاش وافری صورت گیرد تا موفقیت ورزش برای همه حاصل شود .
قرن بیستم مربوط به ورزش المپیك بود ،در حالی كه قرن بیست و یكم با اوج یافتن ورزش همگانی همراه است .